Τίποτα λιγότερο από ότι επιβάλει η συνείδηση μας για να βγούμε από το τέλμα!

Αρκεί ο κάθε ένας από εμάς να κάνει μόνο αυτό που επιβάλει η συνείδηση του και να μην ανεχτεί κάτι λιγότερο.  Το αποτέλεσμα και για τη χώρα και την κοινωνία  θα είναι μεγαλειώδες.

Στο αποσπάσματα από το βιβλίο του Σαράντου Ι. Καργάκου: «Προβληματισμοί – ένας διάλογος με τους νέους.» Τόμος Ε΄, GUTENBERG – ΑΘΗΝΑ 1997 διαβάζουμε:

Η συνείδηση του ανθρώπου, όταν είναι άγρυπνη κι άκαμπτη, είναι κι αυτή μια μορφή επανάστασης. Είναι η εξέγερση της ψυχής ενάντια στον ψυχρό ορθολογισμό, η φωνή διαμαρτυρίας ενάντια στον εφησυχασμό. Δεν είναι τυχαίο που οι πιο μεγάλες επαναστάσεις ξεκίνησαν και πέτυχαν, γιατί οι επαναστάτες έκριναν με την ψυχή κι όχι με την ψυχρή λογική. Η ψυχρή λογική είναι αποτελεσματική μόνο για συνωμοσίες και δικτατορίες.

Όταν, λοιπόν, λείπει η συνείδηση του ιστορικού χρέους, τότε κάθε άλλη εξέγερση μπορεί να θεωρηθεί ένας ιστορικός παροξυσμός αλλ’ όχι επανάσταση. Εκεί όπου λείπει η συνείδηση, υπάρχει η άγνοια της πολιτικής αποστολής. Ο άνθρωπος δεν κατανοεί γιατί υπάρχει στη ζωή και δεν αντιδρά στις καταστάσεις που αποφλοιώνουν τη ζωή από το αληθινό νόημά της.

Εκεί όπου δεν υπάρχει συνείδηση, οι άνθρωποι είναι ελάσσονες· εκεί όπου η αξία της συνείδησης αμφισβητείται δεν υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωπος είναι η συνείδησή του. Όμως στην εποχή μας παρατηρούμε πως η συνείδηση εξαφανίστηκε.

Τώρα πια οι εξεγέρσεις και οι διαμαρτυρίες έχουν περιοριστεί ή έχουν πάρει έναν απλό οικονομιστικό χαρακτήρα, που βελτιώνει κάποιες οικονομικές απολαβές αλλά δεν απολυτρώνει από άλλου είδους «λαβές» και «λαβίδες».  Οι οικονομικές παροχές (σ.σ: που δίνονται κατά καιρούς) λειτουργούν σαν ασφαλιστικές δικλείδες, που αποτρέπουν τις μεγάλες εξεγέρσεις, που ενδεχομένως θα προωθούσαν και κάποια ποιοτικά αιτήματα. Κι ακόμα, βλέπουμε καμιά φορά ανθρώπους να επαναστατούν για μια αδικία και μετά ν’ αδιαφορούν για την ίδια αδικία, αν ξαναδιαπραχθεί, ή για τη δική τους αδικία, αν, δηλαδή, αδικούν αυτοί.

Το μούδιασμα ή η ελαστικοποίηση της συνείδησης είναι μια «μοντέρνα» πρακτική, που κάνει τον άνθρωπο να εξοικειώνεται εύκολα με καταστάσεις, όχι ιδιαίτερα τιμητικές.

Σε μια κοινωνία με νεκρωμένη συνείδηση η επανάσταση αποτελεί παρεκτροπή. Μια δυσαρμονία που ταράζει την ακινησία,[…].

Η συνείδηση δίνει κίνηση, πνοή. Κάνει τον άνθρωπο ζωντανό, ώστε ν’ αποτελεί ένα «νεωτερισμό» στο κλίμα της απάθειας και της μακαριότητας. Έτσι έρχεται η επανάσταση. Μια επανάσταση, που δεν αναφέρεται αποκλειστικά στα όπλα και στις κοινωνικές ανατροπές αλλ’ αφορά και σε θέματα ανθρώπινης ψυχής και ιδιοσυγκρασίας.

Αναφερόμαστε, δηλαδή, στην επανάσταση που γίνεται στον άνθρωπο, για να τον κάνει Άνθρωπο. Λέμε συχνά «να φτιάξουμε έναν καλύτερο κόσμο» και περιορίζουμε την έννοια «κόσμος» στην υλική του διάσταση. Κόσμος είναι οι άνθρωποι και στ’ αρχαία ελληνικά κόσμος  σημαίνει ομορφιά (σ.σ.: εξ ου και το κόσμημα).

Η αλλαγή του κάθε ατόμου χωριστά δε συνεπάγεται και αλλαγή της κοινωνίας. Ούτε, όμως, και η επανάσταση των πολλών, αποτελεί επανάσταση όλων, αν τα αιτήματα δεν αφορούν όλους και όλα, αρχίζοντας από τα πιο ταπεινά και φτάνοντας στις πιο υψηλές διεκδικήσεις.

Προκειμένου να γίνει μια επανάσταση, η εξέγερση του μεμονωμένου ατόμου είναι μια αναγκαία αλλ’ όχι επαρκής συνθήκη. Χρειάζεται ενοποίηση των ανθρώπων και των αιτημάτων τους.

Όχι, όμως, μαζοποίηση· απλώς να υπάρχει συνοχή. Η μαζοποίηση εξαφανίζει τη συνείδηση και υποβαθμίζει τα αιτήματα. Γιατί τη θέση της συνείδησης παίρνει το αίσθημα της μάζας. Μπορεί βέβαια κι αυτό να είναι μια κινητοποιός δύναμη, όμως έχει σημαντική διαφορά από την υπεύθυνη συνείδηση. Η τελευταία παροτρύνει αλλά και ελέγχει. Το ένστικτο της μάζας είναι παρωθητικό αλλ’ όχι ελεγκτικό.

[…]

Ως τώρα μελετήσαμε το ενδεχόμενο μιας επανάστασης που «υποκινείται» από τη συνείδηση. Όμως, δεν πρέπει ν’ αποκλείουμε κι ένα ενδεχόμενο ακόμη: την αφύπνιση της συνείδησης από μια πιθανή επανάσταση.

Το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί ν’ αποκλειστεί από τα παράδοξα της εποχής μας. Ο σημερινός άνθρωπος μπορεί να μην έχει συνείδηση σ’ εγρήγορση, είναι όμως ευαίσθητος. Τον έκανε ευαίσθητο η μοναξιά μέσα στο πλήθος, οι εξωτερικές επεμβάσεις που λεηλατούν τον εσωτερικό του κόσμο. Μέσα του συσσωρεύεται ασυναισθήτως μια τεράστιας ισχύος εκρηκτική ύλη.

Αν σήμερα – αύριο ένας από τους αστάθμητους παράγοντες, αυτούς που συνηθίζουμε ν’ αποκαλούμε «τυχαίους», πυροδοτήσει την ύλη αυτή, τότε ενδεχομένως να βρεθούμε μπροστά σε μια μεγάλη κοινωνική έκρηξη, που θ’ αφυπνίσει τη συνείδηση από το λήθαργο της, ώστε να ζητήσει κι αυτή το δικό της ιστορικό μερίδιο.

Μια επανάσταση δεν μπορεί να γίνει από νεκρούς. Οι νεκροί πέθαναν για τη δική τους επανάσταση. Σήμερα, οι άνθρωποι γενικά, αλλά και ειδικότερα οι νέοι, πρέπει ν’ αναλάβουν τις ευθύνες τους. Δεν είναι δυνατό να φεύγουν από την ενεργό ζωή σαν απόμαχοι χωρίς να παλέψουν. Αρχικά, ας το κάνουν για τον εαυτό τους. Μετά για τους απογόνους τους, τέλος για τη συνείδησή τους. Άλλωστε, μια τέτοια επανάσταση αποτελεί την ασφαλέστερη ζωή ακόμη και μετά το θάνατο. Η υποταγή είναι ο ασφαλέστερος θάνατος στη ζωή αλλά και της ίδιας της ζωής.

(14 Μαρτίου 1987)


Αρέσει σε %d bloggers: